Testosterongel en testosteroninjecties vullen het testosteron aan bij mannen met een aangetoond tekort. Je krijgt ze in Nederland alleen op recept, nadat een arts met bloedonderzoek heeft vastgesteld dat je testosteron te laag is en je daar klachten van hebt. Gel smeer je dagelijks op de huid, een injectie krijg je eens in de paar weken tot maanden. Voor spiergroei of als oppepper zijn ze niet bedoeld.
- Testosteron is in Nederland receptplichtig: geen recept betekent geen echte testosteron.
- Behandeling start pas na herhaald bloedonderzoek en passende klachten.
- Gel geeft een gelijkmatige spiegel, maar kan via huidcontact op je partner of kinderen overgaan.
- Injecties krijg je om de paar weken of om de drie maanden, afhankelijk van het middel.
- Regelmatige controle van bloedwaarden en prostaat hoort erbij. Je vruchtbaarheid daalt tijdens gebruik.
Wanneer krijg je testosteron voorgeschreven?
Een arts schrijft testosteron alleen voor als twee dingen samengaan: je hebt klachten die passen bij een tekort, en je bloed laat bij herhaling een te laag testosteron zien. Klachten zijn bijvoorbeeld weinig zin in seks, minder ochtenderecties, vermoeidheid, een sombere stemming en verlies van spierkracht. Omdat testosteron in de ochtend het hoogst is en per dag schommelt, wordt het meestal ’s ochtends gemeten, en vaak twee keer. Hoe dat in de praktijk gaat, lees je bij testosteron testen. Meer over de klachten vind je bij testosterontekort.
De arts kijkt ook naar de oorzaak. Overgewicht, slecht slapen, veel alcohol of een andere ziekte kunnen je testosteron drukken. Soms helpt het om eerst daaraan te werken. Tips daarvoor staan bij testosteron verhogen.
Testosterongel: zo werkt het
Testosterongel smeer je elke dag op een vaste plek op de huid, meestal ’s ochtends. Afhankelijk van het product is dat op de schouders, bovenarmen, buik of binnenkant van de dijen. Het testosteron trekt in de huid en komt van daaruit geleidelijk in je bloed. Daardoor blijft je spiegel over de dag vrij gelijkmatig. De arts past de dosering aan op basis van je bloedwaarden.
Let op overdracht naar anderen
Het grootste aandachtspunt bij gel is dat testosteron via huidcontact kan overgaan op je partner of kinderen. Bij vrouwen en kinderen kan dat ongewenste effecten geven, zoals meer haargroei of acne. Daarom gelden deze afspraken:
- was na het smeren je handen goed met water en zeep;
- laat de gel drogen en bedek de plek met kleding;
- vermijd een aantal uur huid-op-huidcontact op de ingesmeerde plek;
- douche of zwem pas na de wachttijd die in de bijsluiter staat.
Hoe snel werkt testosterongel?
Je testosteron stijgt binnen enkele dagen, maar je klachten verbeteren geleidelijk. Meer zin in seks merken veel mannen binnen een paar weken. Energie en stemming volgen meestal binnen enkele maanden, en veranderingen in spierkracht en vetverdeling duren nog langer. Een eerlijke evaluatie doe je samen met je arts na ongeveer drie tot zes maanden.
Testosteroninjecties
Bij een injectie spuit een zorgverlener het testosteron in een spier, meestal in de bil. Er zijn grofweg twee soorten:
| Soort | Hoe vaak | Kenmerk |
|---|---|---|
| Langwerkend (testosteronundecanoaat) | Ongeveer elke 10 tot 14 weken | Weinig prikmomenten, vrij gelijkmatige spiegel |
| Kortwerkend (mengsel van testosteronesters) | Ongeveer elke 2 tot 3 weken | Pieken na de prik en dalen voor de volgende, wat je kunt merken aan energie en stemming |
Daarnaast bestaan er testosteronpleisters en capsules, maar die worden minder vaak gebruikt. Welke vorm past, hangt af van je voorkeur, je bloedwaarden en hoe je lichaam reageert.
Gel of injectie: wat past bij jou?
| Gel | Injectie | |
|---|---|---|
| Gebruik | Dagelijks zelf smeren | Eens per paar weken of maanden een prik |
| Spiegel | Gelijkmatig | Gelijkmatig (langwerkend) of met pieken (kortwerkend) |
| Aandachtspunt | Overdracht via huidcontact, huidirritatie | Prik door zorgverlener, pijnlijke plek |
| Bijsturen | Dosering snel aan te passen | Effect van een prik duurt langer |
Bijwerkingen en risico’s
Bij een goed ingestelde behandeling hebben de meeste mannen weinig last, maar testosteron is een krachtig hormoon. Bekende bijwerkingen:
- acne of een vette huid, en bij gel huidirritatie op de smeerplek;
- meer rode bloedcellen, waardoor je bloed dikker wordt;
- gevoelige of iets grotere borsten;
- vocht vasthouden;
- verergering van slaapapneu;
- kleinere testikels en een lagere vruchtbaarheid, omdat je lichaam zelf minder testosteron en zaadcellen maakt.
Heb je nog een kinderwens, bespreek dat dan vóór de start. Testosteron werkt als een soort anticonceptie op de zaadproductie. Bij prostaatkanker, borstkanker of ernstig hartfalen mag je meestal geen testosteron gebruiken.
Controles tijdens de behandeling
Daarom hoort er een vast controleschema bij. Meestal laat de arts na enkele maanden en daarna ongeveer jaarlijks je testosteron, je rode bloedcellen (hematocriet) en je PSA-waarde voor de prostaat meten. Zo kan de dosering worden bijgesteld en worden risico’s op tijd gezien.
Helpt testosteron tegen erectieproblemen?
Alleen als een tekort de oorzaak is, en zelfs dan vooral bij de zin in seks. Het effect op de erectie zelf is bescheiden. Bij mannen met een tekort kan het wel helpen dat erectiepillen beter werken. Heb je een normale testosteronspiegel, dan maakt extra testosteron je erectie niet beter. De meeste erectieproblemen hebben een andere oorzaak, zoals de bloedvaten, stress of medicijnen.
Niet voor spiergroei, en pas op met illegale testosteron
Testosteron uit het circuit van sportscholen en websites is illegaal, vaak hoog gedoseerd en van onbekende kwaliteit. Zonder controle stijgen de risico’s op dikker bloed, hart- en vaatproblemen, onvruchtbaarheid en stemmingswisselingen. Na stoppen kan je eigen aanmaak bovendien maanden tot langer onderdrukt blijven, met juist een tekort als gevolg. Supplementen in de drogist bevatten geen testosteron; wat die wel en niet doen, lees je bij testosteronboosters.
Hoe gaat een behandeling in de praktijk?
De behandeling begint meestal bij de huisarts, die je klachten bespreekt en je testosteron laat meten. Bij een duidelijk tekort volgt vaak extra onderzoek naar de oorzaak, soms via een internist, endocrinoloog of uroloog. Start je met testosteron, dan krijg je uitleg over het gebruik en een afspraak voor controle na een paar maanden. Op basis van je bloedwaarden en je klachten wordt de dosering bijgesteld. Merk je na ruim een half jaar weinig verschil, dan is het zinvol om samen te kijken of de behandeling wel past, of dat er een andere oorzaak speelt. Houd zelf bij hoe je je voelt, wat je merkt aan zin, energie en slaap, en noteer bijwerkingen. Dat helpt bij het gesprek met je arts.
Testosteron en sport
Testosteron staat op de dopinglijst. Doe je mee aan wedstrijden, ook op amateurniveau, dan kun je met een medische reden een vrijstelling aanvragen. Bespreek dat met je arts voordat je begint.
Veelgestelde vragen
Is testosteron verkrijgbaar zonder recept?
Nee. In Nederland is testosteron een receptgeneesmiddel. Producten die je zonder recept kunt kopen, bevatten geen testosteron, of zijn illegaal en onbetrouwbaar.
Wat zijn de nadelen van testosterongel?
Je moet hem elke dag smeren, de gel kan via huidcontact overgaan op je partner of kinderen en sommige mannen krijgen huidirritatie. Daarnaast gelden de algemene bijwerkingen van testosteron, zoals dikker bloed en een lagere vruchtbaarheid.
Is testosterongel geschikt voor vrouwen?
De gels die in Nederland voor mannen geregistreerd zijn, zijn niet bedoeld voor vrouwen. Soms schrijft een gespecialiseerde arts vrouwen in de overgang een aangepaste, veel lagere dosis voor bij weinig zin in seks. Dat is maatwerk onder begeleiding.
Kan je testosteron kopen bij de drogist of Kruidvat?
Nee. Je vindt daar alleen supplementen met bijvoorbeeld zink, vitamine D of kruiden. Die bevatten zelf geen testosteron en kunnen een echt tekort niet aanvullen.
Moet ik mijn hele leven testosteron gebruiken?
Dat hangt af van de oorzaak. Bij sommige mannen is het een blijvende behandeling, bij anderen herstelt de eigen aanmaak als bijvoorbeeld gewicht of slaap verbetert. Stop nooit op eigen houtje, maar bespreek het met je arts.
Denk je dat je testosteron te laag is? Laat het meten en bespreek de uitkomst met een arts, via je huisarts of discreet via een online consult bij een geregistreerde zorgaanbieder. De arts beoordeelt of behandeling zinvol en veilig is.
Testosterongel en -injecties zijn uitsluitend op recept, na beoordeling door een arts; erectieprobleem.nl verkoopt geen geneesmiddelen. Volg altijd de bijsluiter en de afspraken met je arts.
