Testosteron: wat het doet en wanneer je te weinig hebt

Testosteron is het belangrijkste mannelijke geslachtshormoon. Het wordt vooral in de zaadballen aangemaakt en speelt een rol bij je zin in seks, je erecties, spierkracht, botten, energie en stemming. Vanaf ongeveer je dertigste daalt het langzaam. Een echt tekort komt minder vaak voor dan reclames doen geloven, maar als het er is, merk je dat wel.

Onderbouwd met medische bronnen · Bijgewerkt op 19 oktober 2026

Man tilt een kettlebell in een lichte thuisgym
In het kort
  • Testosteron beïnvloedt vooral je libido. Voor een erectie is het nodig, maar het is zelden de enige oorzaak van erectieproblemen.
  • Een normale waarde ligt bij volwassen mannen meestal boven de 12 nmol/l. Onder de 8 nmol/l spreken artsen van een duidelijk tekort.
  • Meten doe je ’s ochtends en nuchter, en bij een lage uitslag altijd nog een keer.
  • Leefstijl heeft veel invloed. Behandeling met testosteron is alleen voor een aangetoond tekort met klachten, en alleen op recept.

Wat is testosteron en wat doet het?

Testosteron hoort bij de androgenen, de mannelijke geslachtshormonen. Bij mannen maken de zaadballen het grootste deel aan, op aansturing van de hypofyse in de hersenen. Ook vrouwen hebben testosteron, alleen in een veel lagere hoeveelheid. In de puberteit zorgt het hormoon voor de groei van penis en zaadballen, baardgroei, een lagere stem en meer spiermassa. Daarna blijft het belangrijk voor:

  • je zin in seks en, indirect, je erecties;
  • de aanmaak van zaadcellen;
  • spierkracht en botsterkte;
  • de aanmaak van rode bloedcellen;
  • je energie, stemming en concentratie;
  • de verdeling van vet in je lichaam.

Is testosteron belangrijk voor seks?

Ja, vooral voor je zin. Een laag testosteron gaat vaak samen met minder libido en minder spontane erecties, zoals de ochtenderectie. Voor het krijgen van een erectie bij opwinding is wel een minimale hoeveelheid nodig, maar de meeste erectieproblemen komen door de bloedvaten, diabetes, medicijnen of spanning. Extra testosteron lost die niet op. Heb je vooral erectieproblemen en verder geen klachten, dan ligt de oorzaak dus waarschijnlijk ergens anders. Meer daarover lees je bij libido.

Daalt testosteron als je ouder wordt?

Ja, maar langzaam. Vanaf ongeveer je dertigste neemt de hoeveelheid geleidelijk af. Bij de meeste mannen blijft de waarde ook op oudere leeftijd binnen het normale gebied. Overgewicht, diabetes type 2, weinig slaap en chronische ziekte drukken de waarde vaak meer dan leeftijd alleen. De term mannelijke overgang wordt soms gebruikt, maar een plotselinge daling zoals bij vrouwen in de overgang is er bij mannen niet.

Hoe merk je dat je testosteron te laag is?

De klachten zijn vaak vaag en lijken op die van stress of slecht slapen. Daarom is een bloedtest nodig om het zeker te weten. Signalen die kunnen wijzen op een tekort:

  • duidelijk minder zin in seks en minder ochtenderecties;
  • vermoeidheid en minder energie;
  • minder spierkracht en meer buikvet;
  • somberheid of prikkelbaarheid;
  • minder baardgroei of lichaamsbeharing;
  • opvliegers of zweetaanvallen, bij een flink tekort.

Herken je meerdere klachten tegelijk, bespreek het dan met je huisarts. Een overzicht van symptomen en oorzaken staat bij testosterontekort.

Wat is een normale testosteronwaarde?

Bij volwassen mannen ligt de waarde in het bloed meestal tussen ongeveer 12 en 30 nmol/l. Tussen de 8 en 12 nmol/l is een grijs gebied waarin de klachten de doorslag geven. Onder de 8 nmol/l spreken artsen van een duidelijk tekort. Laboratoria gebruiken net iets verschillende grenzen, dus kijk altijd naar de referentiewaarde op je uitslag.

Omdat testosteron in de loop van de dag daalt, laat je het meten in de ochtend, bij voorkeur voor 10 uur en nuchter. Een enkele lage meting zegt weinig: bij een lage waarde volgt een tweede meting. Ziek zijn, slecht slapen en zware inspanning de dag ervoor kunnen de uitslag tijdelijk drukken. Hoe je betrouwbaar meet, lees je bij testosteron testen.

Wat zijn oorzaken van een laag testosteron?

Artsen maken onderscheid tussen een probleem in de zaadballen zelf, bijvoorbeeld na een ontsteking, letsel of chemotherapie, en een probleem in de aansturing vanuit de hypofyse. Veel vaker gaat het om een functioneel tekort: een lagere waarde door overgewicht, diabetes type 2, slaapapneu, langdurige stress, overmatig alcoholgebruik of bepaalde medicijnen, zoals opioïde pijnstillers. Ook het gebruik van anabole steroïden kan de eigen aanmaak langdurig stilleggen.

Hoe kun je je testosteron verhogen?

Bij een functioneel tekort heeft leefstijl veel invloed. Afvallen bij overgewicht is een van de meest effectieve stappen. Krachttraining, voldoende slaap, minder alcohol en een gevarieerd eetpatroon helpen ook. Zink draagt bij aan een normaal testosterongehalte in het bloed, maar extra zink heeft alleen zin als je er te weinig van binnenkrijgt. Welke stappen aantoonbaar werken, staat bij testosteron verhogen.

Testosteronboosters uit de winkel beloven veel. Het bewijs voor de meeste ingrediënten is mager, en sommige producten bevatten verborgen stoffen. Wat wel en niet onderbouwd is, lees je bij testosteronboosters.

Behandeling met testosteron: gel, injecties en pleisters

Bij een aangetoond tekort met klachten kan een arts testosteron voorschrijven. Meestal is dat een gel die je dagelijks op de huid smeert, of een injectie die je om de paar weken tot maanden krijgt. Pleisters en capsules bestaan ook, maar worden minder gebruikt. Tijdens de behandeling controleert de arts je bloedwaarden, zoals het hematocriet en de PSA.

Belangrijk om te weten: testosteron van buitenaf remt je eigen aanmaak en je vruchtbaarheid. Heb je nog een kinderwens, bespreek dat dan vooraf. Bij gel moet je oppassen dat je partner of kinderen er niet mee in contact komen. Alles over de verschillende vormen staat bij testosterongel en injecties.

Testosteron kopen zonder recept: niet doen

Testosteron is in Nederland alleen op recept verkrijgbaar. Wat je zonder recept online kunt kopen, bevat geen testosteron of is illegaal en niet gecontroleerd. Zelf testosteron gebruiken zonder begeleiding kan leiden tot een dik bloed, vochtophoping, acne, borstvorming en onvruchtbaarheid, en stilt je eigen aanmaak soms blijvend. Artsen waarschuwen bovendien dat de hype rond testosteron mannen aanzet tot zelfdokteren, terwijl de klachten vaak een andere oorzaak hebben.

Testosteron en sport: geen spierpil

In de sportschool gaat testosteron vaak over spiermassa. Het klopt dat het hormoon de opbouw van spieren ondersteunt, maar bij mannen met een normale waarde levert extra testosteron vooral risico’s op. Anabole steroïden zijn synthetische varianten van testosteron. Ze leggen je eigen aanmaak stil, waardoor je na het stoppen juist een tekort kunt krijgen, met minder zin, erectieproblemen en somberheid als gevolg. Ook hart en lever kunnen schade oplopen. Wil je sterker worden, dan zijn krachttraining, voldoende eiwit en goed herstel de route die je hormonen helpt in plaats van verstoort.

Testosteron en kinderwens

Testosteron uit een gel of injectie geeft de hypofyse het signaal dat er genoeg is. Daardoor stopt de aanmaak van de hormonen die de zaadballen aansturen, en daalt de productie van zaadcellen sterk. Soms tot bijna nul. Bij veel mannen herstelt dat na het stoppen, maar dat kan maanden duren en is niet gegarandeerd. Wil je nog kinderen, vertel dat dan altijd aan je arts. Er zijn dan andere behandelingen mogelijk die je eigen aanmaak juist stimuleren, en die worden meestal door een uroloog of internist begeleid.

Wanneer naar de huisarts?

Heb je meerdere klachten die bij een tekort passen, zoals minder zin, vermoeidheid en minder ochtenderecties, dan is een gesprek met de huisarts zinvol. Die kan een bloedtest aanvragen en meteen kijken naar andere oorzaken, zoals schildklier, bloedarmoede, diabetes of slaapproblemen. Gaat het vooral om erectieproblemen, lees dan ook de oorzaken van erectieproblemen.

Hoe kan ik mijn testosteronniveau verhogen?

Bij overgewicht is afvallen de belangrijkste stap. Daarnaast helpen krachttraining, voldoende slaap, minder alcohol en minder stress. Bij een aangetoond tekort met klachten kan een arts testosteron voorschrijven.

Wat zijn de bijwerkingen van testosterongel zoals Androgel?

Veelvoorkomend zijn huidirritatie op de plek van aanbrengen, acne, een hogere hoeveelheid rode bloedcellen en gevoelige borsten. Ook kan je vruchtbaarheid afnemen. Daarom houdt de arts je bloedwaarden tijdens de behandeling in de gaten.

Kan een laag testosteron erectieproblemen geven?

Ja, maar het is zelden de enige oorzaak. Een tekort geeft vooral minder zin en minder ochtenderecties. Bij erectieproblemen kijkt de arts ook naar bloedvaten, diabetes en medicijnen.

Kun je testosteron bij de drogist kopen?

Nee. Testosteron is alleen op recept verkrijgbaar. Bij de drogist vind je hoogstens supplementen die beloven je testosteron te ondersteunen. Het bewijs daarvoor is meestal beperkt.

Hebben vrouwen ook testosteron?

Ja, in een veel lagere hoeveelheid. Het wordt bij vrouwen aangemaakt in de eierstokken en de bijnieren en speelt ook bij hen een rol bij zin in seks en energie.

Kan je testosteron ook te hoog zijn?

Van nature komt dat bij mannen weinig voor. Een te hoge waarde zie je vooral bij gebruik van testosteron of anabole steroïden. Dat kan leiden tot een dik bloed met meer kans op trombose, een hoge bloeddruk, acne, opvliegende stemmingen en kleinere zaadballen. Gebruik je testosteron op recept, dan controleert de arts daarom regelmatig je bloed.

Testosteronbehandeling is uitsluitend op recept verkrijgbaar, na beoordeling door een arts; erectieprobleem.nl verkoopt geen geneesmiddelen. Deze informatie vervangt geen medisch advies.

Niet zeker welke aanpak past?

De keuzehulp helpt je in 2 minuten op weg — anoniem.

Start de keuzehulp →